We willen naar de vallei van Zanskar, maar hoe meer we naderen, hoe meer twijfels boven drijven.
De weg belooft slopend te worden. Een reis van meer dan 10 uur en 240 km; alsof je heel België doorkruist op een doodlopende zandweg. Voor de terugweg hebben we twee mogelijkheden. Dezelfde route terug naar Kargil of een 12 dagen durende trektocht door de Himalaya’s naar Leh. Voor die laatste voelen we ons niet klaar. Onze benen missen training en we moeten wennen aan de hoogte.
Wat doet een mens dan? Jezelf afvragen wat de beste keuze is, voor en nadelen afwegen. Wat is daar te doen? Wat gaan we daar doen? Valt er nog iets anders te doen dan lange trektochten? Alle transport erheen is peperduur. Is het wel de moeite om te gaan?

Door er te veel over te denken gaan we uit van de moeilijkheden en creëren we de illusie van een gebied waar geen fluit te beleven valt. Toch besluiten we om het te doen. Al kost het uitje ons een bom geld, het belooft een prachtige route en plek te worden.

Om 5u30 staan we klaar voor vertrek en uiteindelijk komen we ’s avonds pas na achten toe. Hoewel de mist ons heel de ochtend parten speelt – het uitzicht op een paar van ’s werelds hoogste toppen wordt ons ontnomen – blijft het ene na het andere landschap me omverblazen.
Ann klikt wel meer dan 150 foto’s bij elkaar. Een gletsjer die zichzelf kilometers ver het landschap in duwt. Een rivier die ontstaat als een klein zielig beekje en beetje bij beetje uitgroeit tot een kolkende allesvernietigende watermassa. De weg, of zal ik zeggen het keienpad, kruist ontelbare keren de stromen smeltwater die vanaf de toppen de vallei in beuken.

Het is weinig mensen of situaties gegeven om mij het zwijgen op te leggen. Hier naast de hoogte en de schoonheid van deze kolossen word ik klein, heel klein. Als na elke bocht een nieuwe zilverwitte top opduikt word ik gevoelig en springt een enkele traan naar boven. De absurditeit van de vorig dag wordt me duidelijk. Ik moet niet altijd iets te ‘doen’ hebben. Hier ‘zijn’ is zo veel meer dan voldoende!

Zo kom ik terug bij mijn goede vriend Patanjali en de tweede stap van zijn achtvoudige pad: de Niyama’s.
Het staat voor persoonlijke gedragsregels, de onvoorwaardelijke do’s in het leven.
Er zijn wederom 5 Niyama’s, net als bij de yama’s. Patanjali schreef: “Wanneer de geest verstoord wordt door negatieve gedachten, is het concentreren op de tegenovergestelde gedachte de beste remedie”. In die zin zijn de Yama’s en de Niyama’s andere uitersten op eenzelfde schaal:

• Saucha: reinheid, zuiverheid in lichaam en geest.
• Santosha: tevredenheid, content zijn dat de dingen zijn zoals ze zijn.
• Tapas: discipline en soberheid, gebruik niet meer (spullen, eten, …) dan je nodig hebt.
• Svadhyaya: studie, stilstaan bij je zelf, zelfreflectie.
• Ishvarapranidhana: overgave, in de klassieke teksten bedoeld als overgave aan God. Ik houd het bij ‘jezelf overgeven aan het leven’.

Intussen verblijven we vier dagen in Padum, het dorp aan het eind van de weg. Het is hier dat Patanjali’s Niyama’s betekenis voor me krijgen. Er is geen elektriciteit. De transformator is defect en terug gestuurd naar de stad. Men weet niet wanneer hij terugkomt. Gisteren kocht ik de laatste fles mineraalwater in de winkel dus vallen we terug op gekookt leidingwater. Het water van de douche is ijskoud, dagelijks krijgen we een ‘hot water bucket’ om ons te wassen. Ons vertrek is onduidelijk. Op een dag komt de bus en kan je bij de conducteur een zitje reserveren. Vertrekken doe je de ochtend nadat de bus is volgeboekt. Intussen heb ik veel tijd om stil te staan bij de laatste dagen en elke keer ik mijn hoofd draai krijg ik een nieuw perspectief op de bergen om me heen.

Er valt hier inderdaad geen fluit te beleven, maar wat is daar erg aan? Santosha!

Lees op Movimento dell'Mondo het volledige verhaal Pieken en dalen.

Yoga biedt niet enkel lichaamsbeweging maar stimuleert ook een filosofische en spirituele ontwikkeling. Onze eerste lessen zijn een mooie gelegenheid om terug te grijpen naar de eerste stap van Patanjali, de Yamas.

Yamas kent vele vertalingen. Sociale regels, onthoudingen, dont’s, … De vijf Yamas zijn:

• Ahimsa: geweldloosheid
• Satya: niet liegen
• Asteya: niet stelen
• Aparigraha: niet hebzuchtig zijn
• Brahmacharya: deze laatste is wat moeilijker te vertalen in één woord. Het komt neer op focus, je energie niet richten op wat niet goed voor je is.

Tot daar mijn exposé over de yamas. Simpel toch. Niet? Ze lijken alle vijf zo logisch dat het bijna de moeite niet is om er stil bij te staan. Dit kennen we ook al van onze 10 geboden? Natuurlijk mag je niemand op zijn neus slagen en natuurlijk mag je niet liegen en … en toch.

Terwijl ik hier zit te schrijven heb ik al zeker 8 vliegen doodgemept. Ik word er beter en beter in om ze te raken maar wat met Ahimsa?
In mijn vorige artikel heb ik jullie beloofd ‘snel’ terug te komen op Patanjali en nu zijn we al meer dan een maand verder voor ik ermee aan de slag ga. (Satya?)
Brahmacharya leert me enkel keuzes te maken die goed voor me zijn. Vraagt het me misschien meer energie dan ik verwacht had om dit onderzoek te voeren?
Of is het omdat ik liever illegale filmpjes en software download (Asteya?) op onze spiksplinternieuwe MacBook Air.
Een nieuwe aanwinst die we denken nodig te hebben om een centje bij te verdienen onderweg? (Aparigraha?)

Plots blijken die vijf logische Yamas minder evidente ettertjes dan op het eerste zicht. Zeker als je de focus van buiten naar binnen draait.
Liegen tegen andere mensen mag niet, maar lieg ik nooit tegen mezelf? Als ik mezelf wijsmaak dat ik die laatste paar happen in de pan echt nodig heb bijvoorbeeld. Of als ik geloof dat even op Facebook kijken interessanter is dan mijn tekst afmaken. Of als ik me niet lekker voel, iemand me vraagt “Wat scheelt er?” en ik zeg “Niets!”. Is het des mens om te liegen tegen jezelf over je gevoelens, je verlangens, over die lat waarvan je denkt dat ze zo hoog moet liggen? En elke keer opnieuw probeer ik aan mijn eigen leugen te voldoen.
En toch hoeft dat niet altijd ‘slecht’ te zijn. Als ik de waarheid niet een beetje had verdraaid zou Ann nu niet haar eerste yogalessen geven. Zolang het evenwicht maar bewaard blijft. Daar ligt meestal mijn uitdaging.

Wat heeft dit nog met yoga te maken? Als ik probeer om in een evenwichtspose te staan en ik maak mezelf wijs dat ik met twee dingen tegelijk kan bezig zijn word ik al gauw met de waarheid geconfronteerd. Dan val ik om, dan verlies ik mijn evenwicht en raak ik uit balans. Een fysieke houding en een beweging toont dadelijk de waarheid: als je liegt tegen jezelf doe je jezelf geweld aan.

Of we onze 4 Israëlische studentes een confrontatie bieden met deze inzichten weet ik niet. Dat is ook niet mijn bedoeling. Ze blijven dagelijks terugkomen dus we doen zeker iets goed. Wat ik wel weet is dat ik de keuze maak om zo min mogelijk tegen mezelf te liegen. Zo heb ik veel meer te bieden aan mijn omgeving.

Lees op Movimento dell'Mondo het volledige verhaal Liegen is bedriegen.

De opleiding bestaat uit een stevig programma van 7 uur ’s ochtends tot 7 uur ’s avonds. Naast 4 uur Asana les krijg je vakken als yoga filosofie, anatomie en fysiologie, art of teaching en meditatie.

Een van de eerste vragen is “Wat is yoga?”. Veel mensen, inclusief ikzelf vroeger, associeren yoga met de fysieke lessen die we in het Westen kennen. Een bewegingsles van een uur waarbij je met je lichaam de ene na de andere exotische pose (asana) aanneemt. De asana’s hebben sprekende namen als ‘downward looking dog’, de berg, de vliegende duif, de cobra, ‘éénbenige pauw’, … Het maakt je flexibeler, leniger, standvastiger, …

In realiteit is yoga veel grootser dan deze eerste indruk. Yoga is een levensfilosofie waar de asana’s slechts een onderdeel van zijn. Het woord ‘yoga’ is afkomstig uit het Sanskriet, één van de oudste gedocumenteerde talen ter wereld. Letterlijk betekent het ‘verenigen’ of ‘samenbrengen’.

Vanaf daar wordt het filosofischer. Wat willen we samenbrengen? Daar zijn evenveel antwoorden op als mensen die yoga beoefenen.

• Lichaam, mind en ziel
• Emoties en verstand
• Je perceptie van de wereld (the un-real) en de wereld zoals die echt is (the real)
• Werk en privéleven
• Hoofd en hart
• Job, passie en bankrekening
• Jezelf, je familie en je omgeving
• Sociale, liberale, groene en extremistische standpunten
• …

Zal ik nog een tijdje doorgaan? Er valt nogal wat te verenigen in een mensenleven.
Vooral binnen ons westerse wereldbeeld waarbij we vaak vertrekken vanuit een ‘ik – zij’ denken. Het klassieke oosterse wereldbeeld vertrekt vanuit een unie, een geheel. We zijn allemaal deel van dezelfde wereld, deel van hetzelfde geheel. “Same, same, … but different”. Een uitspraak die je wel vaker hoort in India. Eerst zijn we gelijk, pas later verschillend.
Je kan het ook bekijken als een “of – of” denken of een “en – en” denken. Dat doet me denken aan een paar jaar geleden. Een hele tijd had ik mezelf afgevraagd of ik in het bedrijfswereldje wou blijven werken of toch iets met theater wou gaan doen. Toen werd me duidelijk dat de juiste vraag niet ‘of?’ is, maar wel “Hoe kan ik beiden verenigen?”. In mijn geval door met theatertechnieken in de bedrijfswereld aan de slag te gaan.

Dat klinkt allemaal heel mooi in theorie, maar hoe begin je daar aan? De yoga traditie maakt het antwoord simpel, begin bij jezelf. Wil je iets over de wereld leren, begin bij jezelf. Alle kennis van de hele wereld zit ergens in je, je hebt alleen de juiste ervaring nodig om ze er uit te krijgen. Leer de complexiteit van je eigen lichaam kennen en je zal meer respect voor de natuur en je omgeving krijgen. Leer je eigen gedachtenstroom kennen en je zal anderen beter begrijpen. Leer je eigen imperfecties kennen en je zal die van je omgeving beter aanvaarden … Van hieruit komt de oude Indiase uitspraak “Ahum Brahmasmi”, “I am the universe”. Learn about yourself and you master the universe.

Opnieuw, dat klinkt heel mooi, maar hoe begin je daar dan aan? Yoga laat je niet aan je lot over. Er bestaat een pad van 8 stappen om jezelf te leren kennen en tot volledige ontwikkeling te komen. In een groot woord, om tot verlichting te komen. Het pad werd voor het eerst in de 4de eeuw voor Christus uitgeschreven door de schrijver Patanjali. De 8 stappen zijn:

• Yamas: Sociale regel
• Niyamas: Persoonlijke gedragsregels
• Asana: Fysieke poses
• Pranayama: Controle van je ademhaling
• Pratyahara: Controle over je zintuigen
• Dharana: Concentratie
• Dyana: Meditatie
• Samadhi: Verlichting

Het is ongelofelijk hoeveel kennis deze cultuur duizenden jaren terug al had over ‘mensen’. Onze wetenschap erkent nog maar recent dat de oorzaak van ziektes soms ook bij mentale stress of andere patronen ligt. En dan heb ik het nog niet over de omgekeerde weg, dat sommige ziektes geen pillen nodig hebben, maar een verandering bij de bron, bij je geest, bij je denken.
Ik durf te stellen dat meer investeren in ‘persoonlijke ontwikkeling’ op termijn zorgt voor een besparing in onze gezondheidszorg en een stijging van ons algemene geluk. Maar ja, …. dat valt maar moeilijk ‘wetenschappelijk’ te bewijzen.

Waarom kwam ik naar deze opleiding? Het idee kwam van Ann. Ze werkt al jaren als dansdocente en was op zoek naar een nieuwe uitdaging.
Mijn beweegreden was onduidelijker. Mijn gevoel vertelde me dat me verdiepen in yoga zinvol kon zijn. Dat gevoel is intussen bevestigd. Wat ik bijgeleerd heb kan ik moeilijk in een paar zinnen samenvatten. Ik voel me sterker in mijn lichaam. Ik leer bij hoe mijn hoofd functioneert. Ik krijg een duidelijk beeld van hoe yoga en meditatie zinvol zijn om theater te maken. Ik ontdek dat ademen het beste antwoord is op stress en spanning …. Kortom, veel te veel voor één artikel. Daarom neem ik me voor om de komende weken op elk van de 8 stappen van Patanjali in te gaan. Ik wil stil staan bij wat die grote woorden zoals meditatie en verlichting voor mij betekenen, in de wereld van vandaag. Wordt vervolgd.

Lees op Movimento dell'Mondo het volledige verhaal I am the universe.